No Adı - Soyadı Arasınav
1 171120091036 AYNUR DİLEK PARGAN 90
2 171220081034 F. KARACA 75
3 171320071007 SELMAN KARAKAÇAN Girmedi
4 171320081005 MUSTAFA AŞIK Girmedi
...5 171320081008 ŞAHİN BİNİCİ 80
6 171320081010 ZEYNEP CENGİZ 75
7 171320081017 SEDAT DURAY 70
8 171320081021 MUSTAFA FİDANBOY 80
9 171320081024 ONUR İBİŞ 90
10 171320091003 FATİH ALANTEPE 65
11 171320091004 AYŞE ALTINTAŞ 80
12 171320091005 BÜŞRA ARICI 75
13 171320091006 ERDAL ASLANCI 65
14 171320091007 MERVE BAŞPINAR 85
15 171320091008 MEHMET BAYRIL 80
16 171320091010 EBRU BEKMEZ 75
17 171320091011 SEMİH BULUCU 70
18 171320091012 BAHAR DALKIRAN 75
19 171320091013 NURGÜL DİLCE 65
20 171320091014 MEHMET HAMDİ EKİZ 60
21 171320091015 ELİFE ERDEVİR 65
22 171320091016 HÜSEYİN ERTEKİN 70
23 171320091019 İSMAİL FİDAN 70
24 171320091020 H. GEDİK 70
25 171320091024 PELİN KAYA 65
26 171320091026 SEMRA KOŞAR 60
27 171320091027 AYŞE KÖSE 95
28 171320091029 MAHMUT EDİP NEGİZ 70
29 171320091030 GÖZDE ÖZEL 70
30 171320091032 ESRA SORKUN 70
31 171320091033 ABDURRAHİM SÜMBÜL 60
32 171320091034 DENİZ ŞEŞAN 60
33 171320091035 FERHAT TAZECAN 70
34 171320091036 SEZER TEKİN 65
35 171320091037 ALİ TÜKENMEZ 70
36 171320091038 YUSUF ULUTAŞ Girmedi
37 171320091039 EDA YEŞİL 65
38 171320091040 SİBEL YILDIRIM 65
39 171320091041 ŞEYDA YÜCEL 65
40 171320091044 ALİ ACAR 65
41 171320091045 İ. YÜCEL 60
42 171320091046 MEHMET TÜZÜN 80
43 171320091047 YUNUS KARBÖLEN 65
44 171320091048 YUSUF DURMAZ 60
45 171320091049 ÇAĞATAY GÜMRÜK 60
46 171320091050 EBRU KARAKAYA 65
47 171320091051 BETÜL AYDIN 65
48 303320111004 SERKAN ŞENTÜRK 60
4 Ocak 2012 Çarşamba
Hedef Kitle:
Bu blog sayfası ilköğretim beşinci sınıf öğrenci sınıf öğrencileri iç.in hazırlanmıştır.
Kazanımlar:
1. Öğrenci aradığı bilgilere kısa yıoldan ve güvenli bir şekilde ulaşabilir.
2. Öğrenci güvenli bilgi ve güvenli olmayan bilgiyi kolaylıkla ayırt edebilir.
2. Öğrenci güvenli bilgi ve güvenli olmayan bilgiyi kolaylıkla ayırt edebilir.
3 Ocak 2012 Salı
Ağ
DERS 1: BİLGİSAYAR AĞLARI
Amaçlar:
- Bilgisayar ağı (network) kavramını açıklamak.
- Bilgisayar ağı türlerini açıklamak.
I. AĞ KAVRAMI
İki yada daha çok bilgisayarın bir birine bağlanmasına bilgisayar ağı (network) denir. Ağ içindeki bilgisayarlar birbiriyle iletişim kurabilirler ve veri paylaşırlar.
LAN (Local Area Network) :Belli sayıda bilgisayardan ve belli bir alan içinde oluşturulan küçük bilgisayarlara ağ denir. Örneğin 10 kullanıcı ve tamamı bir ofis içinde oluşturulan küçük bilgisayar ağlarına LAN denir. Ağların coğrafi alan ve kullanıcı sayısı tarafından büyük olması durumunda WAN (Wide Area Networks) kavramı ortaya çıkar.
Neden Bilgisayar Ağlarına Gereksinim Duyulur?
Bilgisayar ağlarına duyulan gereksinimi şu şekilde özetlemek olasıdır:
- Veri paylaşımı
- Elektronik-posta
- Çevre birimlerini paylaşmak
- Uygulamaları ortak kullanmak
A. NETWORK'ÜN YARARLARI :Bilgisayarları bir ağ oluşturmak üzere birbirine bağlanması şu yararları sağlar:
-Bilgilerin paylaşımı.
-Merkezi yönetim ve desteği.
-Kurumsal çalışma, güvenlik,
Bir şirket ortamında bilgilerin bölümler, şubeler arasında paylaşımı o şirket için çok önemlidir. Bunun dışında elektronik posta göndermek, belgeleri birlikte oluşturmak gibi olanaklar kullanıcılara büyük faydalar sağlar. Bilgisayarlar arasında ağ kurulması ayrıca yönetim ve destek görevlerinin de kolayca yapılmasını sağlar. Ağ yöneticisi tek bir yerden ağ üzerindeki diğer bilgisayarları yönetebilir. Örneğin bir programı yüklemek ya da kullanıcının bir sorunu gidermek için kullanıcının bilgisayarına gitmeye gerek kalmadan ağ üzerinden (uzaktan) müdahale edilebilir.
II. AĞ TÜRLERİ:Ağ üzerinde bilgisayarların nasıl yapılandırıldığına ve bilgilere nasıl erişildiğine göre ağlar ikiye ayrılır:
-Peer-to-peer Network (eşler arası)
-Server-Based (client/server) Network
Eşler-arası (peer-to-peer) ağlarda genellikle sınırlı sayıda PC birbirine bağlıdır. Bu bilgisayarlar düzey olarak aynıdır. Yani içlerinden birisinin ana bilgisayar olarak kullanılması söz konusu değildir . Bir bağlantı aracılığıyla isteyen kullanıcılar birbirleriyle iletişim kurar ya da dosya alışverişi yapabilirler.
Server-based (client/server) ağlarda bir ana bilgisayar vardır. Buna ana makine (dedicated server) denir. Ana makine üzerinde ağ yönetimi yapılır. Ayrıca ağa girecek (login) ya da bağlanacak herkes bu ana makine üzerinde yer alan kullanıcı hesaplarına göre kontrol edilerek bağlantı gerçekleştirilir. Böylece kullanıcı ve dosya temelinde güvenlik sağlanmış olur. Bunun dışında kullanıcının girişinde kimlik bilgilerinin kontrolü (authentication) işlemi yapılmış olur.
A. KATMANLAR (LAYER) :OSI modelinde iletişim problemi yedi katman ile çözülmüş. İki bilgisayar sisteminin birbiriyle iletişim kurabilmesi için önce uygulama programın sistemin 7. katmanıyla konuşur. Bu katman 6. katmanla ve böylece ilerler. Ardından iletişim network hattına oradan da diğer sistemin 1. katmanına geçer. Buradan diğer katmanlara yükselir. Katmanlı model işlemlerin farklı teknolojilerle yapılmasını sağlar. Örneğin farklı kablolama yöntemlerinin kullanılmasının ardından üst katmanlardaki işlemler aynen devam edebilir. Her bir katman bir önceki ya da bir sonraki işlemden haberdardır.
Katman Protokol
7 Application(Uygulama) Dosya sunucusu
6 Presentation(Sunu)
5 Session(Oturum) Taşıyıcılar, NETBIOS
4 Transport(Taşıma) TCP, SPP
3 Network IP, Router
2 Data Link (Veri Bağlantı) Ethernet, Token Ring köprüleri
1 Physical(Fiziksel) Kablolama
B. KATMANLAR ARASINDAKİ İLİŞKİ
Herbir katmanın görevi bir üst (yüksek) katmana servis sağlamaktır. İki bilgisayar arasındaki iletişimde katmanlar sırasıyla iletişim kurarkar; eş düzeydeki katmanlar aslında doğrudan iletişim kurmazlar ancak aralarında sanal bir iletişim oluşur.
Veri bir katmandan diğerine iletilmeden önce paketlere bölünür.Paket bir aygıttan diğerine veri aktarmada kullanılan bir birim veridir. Her katmanda pakete ek bilgiler (formatlama ya da adresleme) eklenir.
C. PHYSİCAL (FİZİKSEL) KATMAN :En alt katmandır. Verileri bit olarak iletir. Bu katmanda network kablosu ile iletişim kurulur. Fiziksel katman düzeyinde verilerin sayısal olarak (basebant) koaksiyel kablo, UTP ya da fiber-optik üzerinden iletimi yapılır. Fiziksel iletimle ilgili olarak yaygın olarak IEEE 802.3, 802.4 ve 802.5 standartları kullanılır.Fiziksel katman verinin gönderilmesini ve alınmasını tanımlayan katmandır. Kablolamayı ve network kartına bağlanmayı sağlayan birimleri içerir. İletim ortamındaki sinyal iletimini kontrol eder.
Medya Özellikleri :Fiziksel katman verinin iletildiği medya ile ilgilidir. Verilerin iletileceği çok fazla medya olduğu için ISO ve diğer firmalar tarafından çok sayıda kılavuz medya özelliklerini açıklamak için çalışmalar yapmaktadır. Özellikle hız, uzunluklar, güvenlik vb. özellikler medya türlerini tanımlar.
D. DATA LİNK (VERİ HATTI) KATMANI :Data Link katmanında; bir alt aşamada sağlanan elektronik medya üzerinde verilerin nasıl iletileceği ya da verilerin bu medyaya nasıl konulacağı belirlenir. Bu katmanda Ethernet ya da Token Ring olarak bilinen erişim yöntemleri çalışır. Bu erişim yöntemleri verileri kendi protokollerine uygun olarak işleyerek iletirler. Veri hattı katmanında veriler network katmanından fiziksel katmana gönderilirler. Bu aşamada veriler belli parçalara bölünür. Bu parçalara paket ya da frame denir.
E. VERİLERİN SARILARAK İLETİLMESİ :Verilerin iletiminde temel olan veriler paket (frame olarak da adlandırılır) olarak yapılandığına göre paketlerin veri iletiminde önemli bir yer tutarlar. Paketler LAN üzerinde taşınan bir birim bilgidir. Paketler OSI modelinin farklı katmanlarına göre işlenirler. Bu işleme sarma (encapsulation) denir. Bu işlemle her OSI katmanında bir üst düzeyden alınan veri işlenir ve ardından kapsüllenerek bir sonraki düzeye gönderilir.
Ethernet network'ünde kapsüllenen veri paket olarak hareket eder.
Bir paketin genel olarak formatı: Network başlığı Veri Network izleyeni
F. NETWORK KATMANI:Network katmanının ana görevi yönlendirme (routing) dir. Yönlendirme işlemi paketlerin yerel network dışında diğer network'lere gönderilmesini sağlar. Network katmanında iki istasyon arasında en ekonomik yoldan verinin iletimi kontrol edilir. Bu katman sayesinde verinin router'lar aracılığıyla yönlendirilmesi sağlanır. Network aşamasında mesajlar adreslenir ayrıca mantıksal adresler fiziksel adreslere çevirilir. Bu aşamada network trafiği, routing gibi işlemler de yapılır.
G. TRANSPORT (TAŞIMA) KATMANI:Transport katmanının görevi network katmanında yapılmayan işlemleri tamamlamaktır. Transport katmanı network'ün servis kalitesini (QoS) artırır.
H. SESSİON (OTURUM) KATMANI :Oturum katmanında iki nokta arasında iletişim bağlantısı kurulur, başlatılır ve sona erdirilir. Oturum Katmanı uygulamalar arasındaki oturumu temsil eder. Oturum katmanı sunum katmanına yollanacak veriler arasından diyalog kurar.
I. PRESENTATİON (SUNUŞ) KATMANI :Sunu katmanında verinin çevrilmesi işlemi yapılır. Sunum Katmanı Uygulama katmanına verileri yollar. Bu katmanda verinin yapısı, biçimi ile ilgili düzenlemeler yapılır. Sunu katmanında verinin formatı belirlenir. Ayrıca verinin şifrelenmesi ve açılması da bu katmanda yapılır. Yine bu katmanda verinin sıkıştırılması işlemi yapılır.
J. APPLİCATİON (UYGULAMA) KATMANI :Bilgisayar uygulaması ile network arasında gerçek bir arabirim sağlar. Bu katman kullanıcıya en yakın olandır. Sadece bu katman diğer katmanlara servis sağlamaz. Uygulama katmanında ise uygulamaların network üzerinde çalışması sağlanır. Uygulama katmanı network servisini kullanacak olan programdır. Bu katman kullanıcının gereksinimlerin karşılar. Örneğin veritabanı uygulaması ya da e-mail uygulaması.
İnternet
Internet Nedir ?
Internet, dünya kapsamında birçok bilgisayar sistemini TCP/IP protokolü ile birbirine bağlayan ve gittikçe büyüyen bir iletişim ağıdır. TCP/IP (Transmission Control Protocol/Internet Protocol), bilgisayarlar ile veri iletme/alma birimleri arasında organizasyonu sağlayan, böylece bir yerden diğerine veri iletişimini olanaklı kılan pek çok veri iletişim protokolüne verilen genel addır. Internet erişimi olan bir kullanıcı, eğer kendisine yetki verilmişse, internete bağlı diğer herhangi bir bilgisayardaki bilgilere erişebilir, onları kendi bilgisayarına alabilir, kendi bilgisayarından da internet erişimi olan başka bir bilgisayara dosya/bilgi gönderebilir.
Internet Adresleri
Domain Name System (DNS) olarak adlandırılan hiyerarşik bir isimlendirme sistemi ile (Internet adresi), internete bağlı bilgisayarlara ve bilgisayar sistemlerine isimler verilir. DNS, 'host' olarak adlandırılan internete bağlı tüm birimlerin yerel olarak bir ağaç yapısı içinde gruplandırılmasını sağlar. Herbir internet adresine 4 haneli bir numara karşılık gelir. a.b.c.d şeklindeki bu numaralara IP (Internet Protocol) numaraları denir. Her internet adresinin ilk kısmı bulunduğu domain'in (alanın) network adresini, son kısmı ise makinanın (host) numarasını verecek şekilde ikiye bölünür. Bu IP adreslere karşılık düşen bir makina ismi de bulunur. Bu sayede makineların isimleri daha kolay akılda kalır. Domain ismi birbirinden bir nokta (.) ile ayrılan, sıradüzensel seviyedeki alt isimler (subnames) dizisidir. En üst seviyede kullanılan bazı domain isimleri aşağıda listelenmiştir:
com ticari kuruluşlar (commercial)
edu eğitim kuruluşları (education)
gov devlet kuruluşları (government)
org ticari olmayan kar amacı gütmeyen kuruluşlar
mil askeri kuruluşlar (military)
net ağ organizasyonları (network)
ac akademik kuruluşlar (bazı ülkelerde "edu" karşılığı)
ülke kodu ISO standart ülke kodu
int : Uluslararası organizasyonlar, kuruluşlar
ftp : FTP Arşiv sitesi ( ön ek )
www : World Wide Web Sitesi ( bazen web de kullanılır ) -ön ek-
Bazı ülke kısaltmaları: tr: Türkiye, jp: Japonya, uk: İngiltere, it: İtalya, ch: İsviçre, ca: Kanada, ru: Rusya, id: Endonezya, nl: Hollanda, de: Almanya, fr: Fransa, il: İsrail, no: Norveç, se: İsveç, fi: Finlandiya, gr: Yunanistan, hr: Hırvatistan, yu: Yeni Yugoslavya, br: Brezilya, bg: Bulgaristan.
Genel olarak bu sınıflandırmaya uyulsa da, bazı domain adlarında daha farklı sözcük grupları da olabilir ( rl.ac.uk (uk=Ingiltere),www2.itu.edu.tr. gibi ). Özellikle com domain-lerinde ki sıkışmadan dolayı, yeni global domain adları olaşturma çalışmaları 1997 ortalarında tamamlanmıştır. Yeni kullanıma açılan alan adları şunlardır :
arts : Sanat ve kültür ile ilgili siteler
firm : Ticari firmalar
info : Bilgi servis sunan siteler
nom : Kişisel domainler için kullanılan adresler
rec : Eğlence siteleri
stor : Alışveriş merkezleri, ticari ürün satılan yerler
web : www ile ilgili servis sunan siteler
İnternet Explorer
Explorer gezgin demektir. Buna göre
Windows Gezgini ile nasıl kendi bilgisayarınızda gezinti yapabiliyorsanız
Internet Explorer ile de Internet ortamında gezinti yapabilirsiniz. Yani bu da
bir Internet Gezginidir. Dolayısıyla bir görüntüleme programıdır.
Microsoft Yazılım Firmasının hazırladığı
Internet Explorer’a benzer Netscape Nevigator, Opera ve Neoplanet gibi birçok
program vardır. Bunlara tarayıcı (browser) da denir. Ayrıca Internet Explorer aşağıdaki
işlemlerde olduğu gibi bazı avantajları da sağlar. Web Sayfası olarak kaydettiğiniz
dosyalarınızın daha kısa sürede görüntülenmesine imkân verir. Yine Web Sayfası olarak kaydettiğiniz
dosyalarınızın daha az yer tutmasını sağlar.
Windows masaüstünün pek çok özelliğini
getirir. Örneğin Internet’te gördüğünüz bir resmi arka plan resmi yapabilirsiniz. Görev çubuğundaki Dünya sembolünü
kullanarak bilgisayarınızdaki herhangi bir yerden Internet’e göz atma yeteneği,
özelleştirilebilir. Bağlantılar araç çubuğu, Gezgin çubuğu ve
Internet’te güvenli biçimde dolaşabilmek için İçerik Danışmanı ve güvenlik
bölgeleri sunar.
İnternette Bilgiye Ulaşma
Internet üzerinde bir milyar Web sayfasının bulunduğu tahmin ediliyor Hal
böyleyken, aradığınız bilgilere ulaşmak için bu sayfalar arasında saatlerce sörf
yapmakla zaman kaybetmemelisiniz. Bilgiye ulaşmak için arama motorlarından ve
rehber servislerinden faydalanmalısınız. Arama motorları, girdiğiniz
kelimelerin hangi Web sayfalarında geçtiğini bulup, adreslerini karşınıza
getiren servislerdir. Hangi kelimelerin hangi sayfalarda geçtiği, Web'de
dolaşan otomatik programlar tarafından önceden kayıtlara geçirilmiştir ve bu
işlem sürekli olarak yapılmaktadır.
İnternet bir bilgi okyanusu olma yolunda damla damla ilerlerken bu
devasa dünyada istediğimiz verilere ulaşmak her geçen gün zorlaşıyor. Doymak bilmeyen bir bilgi talebi ile karşı karşıyayız. Her geçen
gün artan öğrenme ve bilgilenme kaynaklarının başında gelen internet
sorularınıza cevap oluyor. Fakat milyonlarca bilgi sayfası içinde karşınıza
çıkan
gereksiz sayfaları es geçip lazım olan bilgiye ulaşmayı
bilmiyorsanız, hem telefon faturanıza yansıyan kabarık bir miktar ile karşılaşırsınız
hem de zamanınızı hoyratça harcamış olursunuz. Eğer amacınız kısa zamanda
çok işler yapmak ise bizim söyleyeceklerimizi uygulamanız gerekecek.
ARAMANIN YOLUNU BİLİN
Arama kriterleri olarak bilinen metodları uygularsanız bilgiye
ulaşmanız kolaylaşır. Korkmayın sizi bekleyen bilgiler kaf dağının arkasında
değil, ulaşmak için yapacağınız tek iş internetteki arama metotlarını bilmek. Türkiye'de kütüphane kullanma oranlarının düşüklüğüne
rağmen internet kullanma oranı ve bilgiye ulaşma isteği gün geçtikçe artıyor.
Kütüphanelerde kullanılan kataloglama sisteminin bir benzeri de sanal âlemde var.
Kelimeye ve konuya göre internet'te arama yapabiliyorsunuz. Bu sistemi
düşünüp, kuran
şirketler ise kullanıcıların işlerini kolaylaştırıp, kurdukları
şirketler ile milyonlarca dolar gelir elde ediyorlar. Girdiğiniz bir arama
web sayfasının "search" yazılı bölümüne aradığınız kelimeyi
yazdıktan sonra istediğiniz ve istemediğiniz binlerce web sayfasını
bilgisayarınızın
ekranında bulmanız mümkün.
NASIL PARA KAZANIYORLAR?
Pek çok arama motorunun hayli zengin olmasının sebebi, çok fazla
hit alması ve bunun sonucunda çok fazla reklam alıyor olması. Yahoo, Google,
Lycos ve diğer arama sistemlerinin her sayfasında reklamlar görebilirsiniz.
Fakat arama sitelerinin hepsinin fazla fazla para kazandığını söylemek
hata olur. Çünkü; Excite, İnfoseek ve Lycos gibi bağımsız siteler bir dönem
bu işten çok fazla para da kaybettiler. Bu para kaybediş internete yatırım
çılgınlığı doruk noktasındayken bu firmaların hisselerini halka satmasıyla
sona erdi ve
bu firmalar milyonlarca dolar para kazandılar.
ARAMA NASIL YAPILIR
Milyonlarca bilgi içerisinde aradığınız bilgiye ulaşmak hiç de zor
değil. Niye mi zor değil? Çünkü siz bilgiyi aramayı doğru şekilde
öğrenebilirsiniz. Eğer aramanın yollarını bilmiyorsanız bu bilgi denizinde
boğulmanız içten bile değil. Öyleyse bu iş nasıl yapılırmış bir bakalım. Arama
yaparken anahtar kelimelerle birlikte ilişkilendireceğiniz +,- , AND, OR,
VE " " (çift tırnak)lar işinizi kolaylaştırır. Aradığınız kelime ile
ortak bir başka kelime arıyorsanız "kelime" +" başka
kelime" diye yazmalısınız.
AND: ve (Sitenin belirlenmesi için verdiğiniz AND ile bağlanmış
iki veya
daha fazla kelimenin de aynı doküman içinde yer alması
gerekmektedir.)
AND NOT: Yine aynı şekilde
OR: veya anlamındadır
NEAR: Belirttiğiniz kelimelerin birbirine yakınlığının en fazla 10
kelime içinde olması durumunda geçerli bir yoldur. Ayrıca sayfalar içinde
de arama yapmanız mümkündür. Bunun için aradığınız kelimeden önce şu
anahtar kelimeleri kullanmanız gerekiyor. Title:'' netpano''
ARAYAN BULUR
Eğer aramayı Türkçe dışında başka bir dilde yapmak istiyorsanız,
arama programlarınız diller menüsünden seçtiğiniz başka bir dil ile de
arama yapabilirsiniz. Aradığınız kelimeyi küçük harfle yazdığınız zaman,
sistem size, o kelimenin büyük harfle yazılmış şekillerini de sunacaktır.
Fakat büyük harfle kelimenizi yazarsanız ya da kelimenin birinde büyük
harf
kullanırsanız karşınıza sadece büyük harfle yazılmış bilgiler
çıkar. Aradığınız kelimenin tam halini unuttuğunuzu varsayalım. Fakat
bilgiye ulaşmak zorundasınız. Mesela Afyon kelimesini arayalım. İlk üç
harfini Afy* (yıldız) yaparsak arama motorları bizim için gerisini bulabilir.
Bazı arama motorları Türkçe olarak ç,ö,ş,ü, ve ğ gibi karakterleri de
desteklediğinden bu şekilde de arama yapabilirsiniz. Aradığınız bilgi değil, resim
ise images
kısmına tıklamanız yeterlidir. Yahoo'dan 10 kat fazla indeks
bilgisi bulunan Altavista'da aradığınızı bulmak güç olabilir. Aradığınız alanı
daraltırsanız daha az zamanda bilgiye ulaşabilirsiniz. Fakat yapımcısı (Author)
sayfayı arama motorlarına kaydetmemişse Arama motorunda göremezsiniz.
Yahoo arama sayfası ise ilgi sahanıza göre araştırma yapmanıza
imkan veriyor. Bazen aradığınız sayfa yerine 404 not found mesajını
görürsünüz. Bu şu anda var olmayan bir web sayfasına ulaştığını bildirir.
Yabancı arama motorları
Türkçe arama motorları
Bilginin Değerlendirilmesi
Kütüphanelerde kullanılacak (kaynak rehberine dahil etmek ve kullanıcıların
bulunan
enformasyonu değerlendirebilmeleri için) internet bilgi
kaynaklarının değerlendirilmesine yardımcı olacak ölçütler:
Kapsam: Kaynak hangi konuları ve materyal türü/formatını
içermektedir;
Kapsam belirtilmiş midir? Örneğin: “giriş” kısmında kaynağın
gerçek kapsamı,
beklentilerle uyumlu mudur?
Kapsamın diğer yönleri:
Genişlik: Konunun tüm yönlerini kapsıyor mu?
Derinlik: Konu hangi ayrın düzeyinde ele alınmaktadır?
Zaman: Kaynakta yer alan bilgi, belli bir zaman aralığı ile
sınırlımıdır?
Format: Belirli tür internet kaynakları örn: PDF, FTP, dışlanmış
mıdır?
İçerik: Enformasyon, olaylara dayanarak mı sunulmakta yoksa belirli
bir fikri/görüşü mü yansıtmakta? Site orijinal bilgi mi içeriyor,
yoksa yalnız bağlantıları mı? Hem sitenin kendisi bir enformasyon kaynağı
olarak yararlı olabilir hem de başka enformasyon kaynaklarına sağladığı
bağlantılar nedeniyle yararlı olabilir. Kaynak bu anlamda bütünleşik bir
kaynak mıdır, yoksa bir başka kaynaktan çıkarılmış öz bilgiyi mi içermektedir.
Çünkü bu durumda bazı bilgi ve bağlantılar kaybolmuş olabilir.
Doğruluk: Kaynağın doğruluğu başka kaynaklarla karşılaştırılarak
kontrol edilebilir. Politik, ideolojik vb yanlılık var mıdır? İnternet
pazarlama ve reklam bakımından önemli bir ortam olduğundan yazarın bilgiyi ağ’a ne
amaçla koyduğunu saptamak gerekir.
Yetkinlik: Kaynağın arkasında ün yapmış bir kuruluş veya uzman var
mıdır? Bilgiyi doğrulamak için yazarla iletişim kurulabilmekte midir? URL
incelendiğinde kaynağın yetkinliği konusunda bir ipucu elde edilebilmekte
midir? Örn:”tilde” işareti genellikle bir sayfanın kişisel olduğunu gösterir. Aynı zamanda
domain’in kimliğini kontrol etmek için WHOIS hizmetinden yararlanılabilir.
Güncellik:Kaynak hangi sıklıkla güncellenmektedir? Statik bir
kaynak mıdır? Güncelleme tarihleri belirtilmekte midir? Kaynaktaki bilgi de bu
tarihe uygun biçimde güncellenmekte midir?Kaynağın bulunduğu kuruluş ya da ait olduğu
kişi, kaynağın sürdürülebilirliği konusunda inançlı mıdır?
Teklik:Bu kaynaktaki bilgi başka formatlarda da elde edilebilmekte
midir? Örn: Diğer www siteleri, CD ROM, basılı. Bu kaynağın avantajı nedir?
Eğer kaynak başka formatta da üretilmişse örn: basılı, orjinalin bütün özelliklerine
sahip midir? Ekstra özellikler ilave edilmiş midir? Bir başka kaynağı tamamlıyor
mu? (örn: basılıyı güncelliyor mu?) internette tekrarlar değer taşıyabilir, belirli
bir siteye ulaşılamadığı zaman alternatif bir miror siteyi kullanmak gerekebilir
Başka Kaynaklara Yapılan Bağlantılar:Bu link’ler güncel tutuluyor
mu ve uygun kaynaklara bağlantı sağlıyor mu? Bağlantılar, bir dış siteye
yönlendirme şeklinde mi yapılmış? Bazı siteler için telif hakkı konusu
vardır. Örn: Bir dış bağlantı çerçeve içine alınır ve böylelikle bilgi kaynağı saklı tutulur.Yazım Kalitesi:Metin iyi yazılmış mıdır? Hipermetin bağlantıları
ve multimedya web’in önemli unsurları iken web üzerindeki enformasyon içeriği
demeti hala metin içindedir ve yazım kalitesi içeriğin iletilmesinde önemlidir.
Grafik ve Multimedya Tasarımı: Kaynak bakılmaya değer mi? Eğer ses, görüntü, sanal gerçeklik modellemesi, vb yer verilmişse bunlar
kaynağın amacına uygun kullanılmış mı?
Amaç:Kaynağın amacı nedir? Amaç açıkça ifade edilmiş
midir?Kullanıcılar:Bu kaynağın kullanıcıları kimlerdir? Kaynak hangi
düzeye(uzman, öğrenci vs) hitap etmektedir? Kaynak hedef kitlenin
gereksinimlerini karşılayacak mıdır? Kullanıcı grubun kaynağa ulaşmasını sağlayacak bağlantısı
var mıdır?
Değerlendirmeler:Site hakkında yapılmış değerlendirmeler var mı,
varsa ne yönde?
Çalışılabilirlik: Kaynak, kullanmak için etkili ve güven telkin
edicimidir? Bu nokta, internet kaynaklarının basılı olanlardan ayrıldığı alandır.
Kullanıcı Dostu Olması:Yardım bilgisi elde ediliyor mu? Mönü
tasarımı, ekran görünümü ve okunabilirliği uygun mu?
Gereksinilen Bilgisayar Çevresi:Kaynağın standart yazılım, şifre
veya ağ gereklilikleri var mı? Kaynakları çeşitli browser ve bağlantılarla
denemek yararlıdır. Tarama:Kaynak yer verdiği kaynakların yerini bulmayı kolaylaştıran
mantıksal bir düzen içeriyor mu? Örn: Tarihsel bir kaynak için coğrafi bir
düzenleme yapılmış mı? Hangi sınırlama özellikleri ve operatörler var.Tarama motoru
tüm kaynağı dizinliyor mu?
Browse ve Düzenleme: Etkileşim özelliği var mı? Örn: Formlar var
mı ve bunlar sitenin değerini artırıyor mu ya da özel bir yazılım ve
donanım ile erişilebiliyor mu?
Maliyetler:Kaynağa bağlanma, kaynaktaki mülkiyet hakkına bağlı
kullanım maliyeti, kütüphaneler ücretli sitelere kurumsal erişim sağlamak
üzere abonelik veya lisans anlaşması yapar ve ücretli hizmetler, sınırlı kullanım,
ücretsiz deneme süreleri sunulabilir.Kütüphanecilerin kapsamlı olanı mı yoksa sınırlı olanı
mı seçme konusunda karar vermeye gereksinimi vardır.
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)